Zirtual: Một công ty tưởng đang “bay cao” và cú rơi tự do lúc 1 giờ sáng
Quang Trần
Trong giới khởi nghiệp, có những thất bại chỉ khiến người ta mất tiền. Nhưng cũng có những cú sụp đổ kéo theo những giấc mơ sự nghiệp tan vỡ. Zirtual chính là một minh chứng điển hình.
Hơn 400 người bị sa thải chỉ bằng một email lúc 1:34 sáng. Không cảnh báo. Không lời chia tay. Một công ty từng được tung hô là "Uber cho giới CEO bận rộn", chỉ sau một cú click đã tan biến như chưa từng tồn tại trong giới doanh nghiệp.
Khi “giấc mơ trợ lý ảo” gặp thời
Zirtual không khởi đầu bằng một công nghệ đột phá, mà từ một nhu cầu rất đời thường: ai cũng cần người hỗ trợ để làm việc hiệu quả hơn.
Năm 2011, trong bối cảnh nền kinh tế việc làm linh hoạt bắt đầu trỗi dậy hậu khủng hoảng 2008, Maren Kate Donovan - nữ sáng lập trẻ tuổi, nảy ra ý tưởng kết nối doanh nhân bận rộn với các trợ lý cá nhân được đào tạo bài bản. Không phải freelancer. Mà là những "trợ lý toàn thời gian", được huấn luyện, có quy trình, có văn hóa.
Zirtual phát triển nhanh đến mức gần như không ai kịp thở. Họ phục vụ hàng nghìn khách hàng, gọi vốn thành công, lên trang bìa báo chí, chuyển trụ sở về Las Vegas, trung tâm khởi nghiệp đang lên.
Truyền thông gọi họ là “Uber của ngành trợ lý cá nhân”. Maren trở thành hình mẫu khởi nghiệp nữ mà ai cũng ngưỡng mộ.
Nhưng ngay khi ánh đèn spotlight còn chưa kịp tắt, bi kịch đã ập đến.
Sụp đổ chỉ trong một đêm
Tháng 8/2015, khi Zirtual chuẩn bị bước vào vòng gọi vốn Series B, họ phát hiện cú sốc: chỉ còn chưa đầy 10 ngày tiền mặt trong tài khoản.
Tại sao không ai phát hiện sớm hơn? Vì công ty… tưởng mình đang lãi. Báo cáo tài chính trông vẫn đẹp. Doanh thu vẫn tăng. Khách hàng vẫn ký hợp đồng đều đều. Nhưng họ đã bỏ qua điều cơ bản nhất: dòng tiền.
Mô hình của Zirtual cực kỳ "đốt tiền": nhân viên toàn thời gian, trả lương cố định, chi phí đào tạo cao.
Trong khi đó, khách hàng lại thanh toán theo chu kỳ dài (quý, năm). Dòng tiền chảy vào không khớp với dòng tiền chảy ra. Và không ai đủ chuyên môn để dự báo rủi ro này.
Không có CFO thực thụ. Không có hệ thống giám sát dòng tiền. Không ai báo động sớm.
Khi các cố vấn tài chính cảnh báo: “Nếu không đóng cửa ngay hôm nay, ngày mai sẽ phải đối mặt với hàng loạt vụ kiện vì nợ lương,” Maren buộc phải làm điều không nhà sáng lập nào mong muốn: ngừng toàn bộ hoạt động và gửi email sa thải 430 nhân viên, chỉ trong một đêm.
Không có thông báo. Không có họp khẩn. Không một lời chào. Slack bị khóa. Email nội bộ bị cắt. Hệ thống nội bộ sập toàn bộ chỉ trong vài phút. Hàng trăm con người như rơi xuống hố đen mà không biết vì sao.
Một startup không chết vì ý tưởng
Zirtual có sản phẩm, có khách hàng, có thị trường. Họ không thất bại vì thiếu mô hình kinh doanh. Họ thất bại vì thiếu một thứ cực kỳ quan trọng trong bất kỳ công ty dịch vụ nào: quản trị dòng tiền.
Sự thật là: rất nhiều startup dịch vụ đang rơi vào cái bẫy giống hệt Zirtual mà không hề biết. Họ thuê người nhanh, mở rộng nhanh, đốt tiền nhanh nhưng lại không kiểm soát được khoảng cách giữa chi và thu. Đến lúc nhận ra, thì đã muộn.
Với những ai đang làm startup, đặc biệt là trong ngành dịch vụ, bài học từ Zirtual không chỉ đơn giản là “hãy cẩn thận với tài chính”.
Mà là: hãy đầu tư vào hệ thống tài chính vững chắc trước khi tăng trưởng. Một CFO giỏi có thể không tăng doanh thu cho bạn, nhưng sẽ cứu bạn khỏi việc phá sản khi bạn tưởng mình đang làm ăn tốt.
Zirtual không phải startup đầu tiên chết vì thiếu quản trị tài chính và chắc chắn không phải cuối cùng. Nhưng sự sụp đổ nhanh đến mức “không kịp trở tay” của họ là một hồi chuông cảnh tỉnh cực lớn với bất kỳ ai đang mải mê tăng trưởng mà quên mất thứ cơ bản nhất: tiền trong két còn bao nhiêu?
Nguồn: Chính Nghĩa/Etoday
Từ khoá
Đọc thêm
Đây là lần đầu tiên tỷ giá trung tâm được NHNN đưa lên mức trên 25.000 đồng kể từ khi cơ chế này được áp dụng vào đầu năm 2016. Xem thêm
Hà Nội vừa chốt bổ sung Dự án khu chức năng đô thị tại 233, 233B và 235 Nguyễn Trãi (quận Thanh Xuân) vào kế hoạch sử dụng đất năm 2025. Với diện tích “khủng” gần 11ha, dự án do Xavinco cùng liên danh nhà đầu tư thực hiện, từng được biết đến với tên Vinhomes Smart City Nguyễn Trãi. Xem thêm
Cùng cộng đồng
Tết đến là dịp người ta trao nhau không chỉ quà bánh, mà còn là những lời chúc – ngắn thôi nhưng đủ làm ấm lòng cả một năm. Xem thêm
Bước sang năm 2026, bên cạnh những con giáp được “trời thương”, cũng có những tuổi được nhắc tên trong danh sách phạm Thái Tuế – khái niệm vốn khiến nhiều người vừa nghe đã thấy… chột dạ. Xem thêm
Năm 2026 mở ra với nhiều kỳ vọng mới, nhưng vận may không “chia đều” cho tất cả. Xem thêm
Động thái này cho thấy hãng bay đang tính lại bài toán đội bay và chi phí trong giai đoạn mới. ✈️ Xem thêm
Sáng 9/2, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương chủ trì Lễ phát động Phong trào thi đua "Đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh" và Phong trào thi đua "Phát triển mạnh doanh nghiệp tư nhân, nâng cao hiệu quả doanh nghiệp Nhà nước". Xem thêm
Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) chính thức triển khai tính năng đăng ký chữ ký số online ngay trên ứng dụng PVConnect, mang đến nhiều tiện ích cho khách hàng khi giao dịch trên các nền tảng trực tuyến. Xem thêm
Trong bối cảnh nhu cầu mua sắm cuối năm tăng cao, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) triển khai gói ưu đãi thẻ tín dụng quy mô lớn dịp Tết Bính Ngọ 2026 nhằm kích cầu tiêu dùng, hỗ trợ khách hàng tối ưu dòng tiền và thúc đẩy thanh toán không tiền mặt với nhiều ưu đãi hấp dẫn trong mùa cao điểm. Xem thêm
FLC chính thức bổ nhiệm ông Trịnh Văn Nam (SN 1991) làm Tổng Giám đốc – một động thái nhân sự thu hút nhiều chú ý trong bối cảnh Tập đoàn đang tái cấu trúc mạnh mẽ sau giai đoạn nhiều biến động. Xem thêm
Càng mua vàng lâu, tôi càng nhận ra sai lầm lớn nhất không phải mua trúng đỉnh hay lỡ đáy, mà là để giá vàng điều khiển cảm xúc và quyết định của mình mỗi ngày. Xem thêm
Không phải nhà đầu tư, chỉ là người mua vàng tích trữ. Nhưng sau 14 ngày “dính chặt” bảng giá vàng, tôi phát hiện ra: nhiều người mua vàng đang sai không phải ở giá, mà ở cách nghĩ. Xem thêm
Năm nay, mức tăng tổng tài sản của các ngân hàng phụ thuộc nhiều vào tốc độ tăng trưởng tín dụng. Cứ ông nào cho vay nhiều là tổng tài sản phình to... Xem thêm
Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (SACOMBANK) dự kiến sẽ công bố việc lựa chọn tiền đạo Nguyễn Đình Bắc trở thành đại sứ thương hiệu trong giai đoạn 2026 - 2028. Đây được xem là bước đi tiếp theo trong chiến lược đồng hành của SACOMBANK với thể thao, đặc biệt là bóng đá Việt Nam, lĩnh vực đang thu hút sự quan tâm lớn của xã hội và có sức lan tỏa mạnh mẽ tới giới trẻ. Xem thêm
Trong không khí rộn ràng đón Tết Bính Ngọ 2026, từ nay đến hết 31/3/2026, Ngân hàng Sài Gòn - Hà Nội (SHB) triển khai chương trình ưu đãi “Lộc mã khai xuân - Khởi vận đại cát” với loạt ưu đãi “khủng” cùng nhiều phần quà tài lộc may mắn, góp phần lan tỏa sự khởi sắc và thành công cho khách hàng trong năm mới. Tổng giá trị quà tặng lên tới hơn 4,5 tỷ đồng. Xem thêm
Với mục tiêu mang đến cho khách hàng những trải nghiệm tiện lợi và tiết kiệm khi du xuân. Ngân hàng TMCP Bản Việt (BVBank) cùng Công ty Cổ phần Giải pháp Thanh toán Việt Nam (VNPAY) phối hợp triển khai chương trình khuyến mại “Mở năm khởi sắc” giảm đến 33% dịch vụ Đặt vé tàu và VNPAY Taxi trên ngân hàng số Digimi. Xem thêm
Giữa lúc nhiều doanh nghiệp còn đau đầu chuyện thưởng Tết, một công ty dệt may ở Quảng Ngãi gây chú ý khi dùng 2 xe tải chở hơn 5.000 máy tính bảng tặng công nhân. Xem thêm
Xem thêm
Có thể bạn biết
Xem tất cả
Lê Hồng Vượng
Nguyen Hong
Tô Thế Châu
Nguyễn Trang